Page 125 - Demo

Frontet e Luft%u00ebs s%u00eb Par%u00eb Bot%u00ebrore: 1914-19162Fillimi i Luft%u00ebs I Bot%u00ebroreLufta e Par%u00eb Bot%u00ebrore filloi m%u00eb 28 korrik 1914, kur Austro-Hungaria i shpalli luft%u00eb Serbis%u00eb, nj%u00eb muaj pas vrasjes n%u00eb Sarajev%u00eb t%u00eb princit trash%u00ebgimtar t%u00eb fronit, Franc Ferdinandit, nga nj%u00eb nacionalist serb. T%u00eb detyruar nga traktatet e n%u00ebnshkruara, shtetet evropiane i shpall%u00ebn luft%u00eb nj%u00ebri-tjetrit. N%u00eb fillim t%u00eb gushtit 1914, e gjith%u00eb Evropa dhe nj%u00eb pjes%u00eb e konsiderueshme e kolonive ku shtriheshin fuqit%u00eb evropiane, ishte angazhuar n%u00eb luft%u00eb, duke sjell%u00eb pasoja q%u00eb u ndien n%u00eb ekonomi, familje dhe n%u00eb jet%u00ebn e p%u00ebrditshme. N%u00eb fillim t%u00eb Luft%u00ebs, nj%u00ebri grupi, i njohur edhe si Blloku Qendror, p%u00ebrfshinte Gjermanin%u00eb, Austro-Hungarin%u00eb, Perandorin%u00eb Osmane dhe Bullgarin%u00eb. Nd%u00ebrsa grupimi tjet%u00ebr, i njohur si Antanta, p%u00ebrfshiu Britanin%u00eb, Franc%u00ebn, Belgjik%u00ebn, Rusin%u00eb (e cila do t%u00eb dilte nga lufta n%u00eb vitin 1917), SHBA (e cila u fut n%u00eb konflikt n%u00eb vitin 1917), Italin%u00eb (e cila u bashkua n%u00eb vitin 1915), Japonin%u00eb, Rumanin%u00eb, Greqin%u00eb, Serbin%u00eb, Malin e Zi dhe Portugalin%u00eb. O qeani A tlantikDeti i V e r iutDeti MesdheD e t i i Z iD e t i B a l l t i kFrontet e Luft%u00ebs s%u00eb Par%u00eb Bot%u00ebrore: 1914-1916 MadridLondra HamburgStrazburg Prag%u00ebSarajev%u00eb BeogradBukureshtSofjeSelanikKostandinopoj%u00ebMonako Vjen%u00ebBudapestKrakoviVarshav%u00ebMinskRig%u00ebBerlinRom%u00ebBernVerdunParisSPANJ%u00cbPORTUGALIFRANC%u00cbDANIMARK%u00cbPERANDORIA GJERMANEPERANDORIA AUSTRO-HUNGAREZEITALIGREQIMALi I ZISERBIRUMANIBULLGARIPERANDORIA OSMANEMBRET%u00cbRI E BASHKUARBELGJIK%u00cbPerandorit%u00eb qendroreTerritore t%u00eb z%u00ebna nga perandorit%u00eb qendroreMarr%u00ebveshje e trefisht%u00ebShtete neutraleFronte lufte n%u00eb fund t%u00eb viteve 1916PERANDORIARUSEFronti LindorFronti ItalianFronti GrekFronti Per%u00ebndimorSHQIP%u00cbRIFrontet kryesore t%u00eb Luft%u00ebsFronti Per%u00ebndimor shtrihej nga brigjet belge n%u00eb Detin e Veriut deri n%u00eb Alpet e Evrop%u00ebs. Ky front shtrihej kryesisht n%u00eb territoret belge e franceze dhe u shnd%u00ebrrua n%u00eb zon%u00ebn m%u00eb t%u00eb ashp%u00ebr t%u00eb luftimeve. Aty u luftua n%u00eb transhe, ose kanale t%u00eb hapura n%u00eb tok%u00eb, ku q%u00ebndronin ushtar%u00ebt, t%u00eb ekspozuar ndaj balt%u00ebs, uris%u00eb, frik%u00ebs dhe lodhjes s%u00eb vazhdueshme. K%u00ebtu u p%u00ebrplas%u00ebn forcat gjermane me forcat franceze, belge dhe amerikane. Luftimet zgjat%u00ebn pothuajse 4 vjet.Fronti lindor shtrihej nga Deti Baltik deri n%u00eb Detin e Zi, duke p%u00ebrfshir%u00eb nj%u00eb territor mjaft t%u00eb gjer%u00eb, ku u p%u00ebrplas%u00ebn forcat gjermane dhe austro-hungareze me forcat ruse. Linja e frontit ishte mjaft e l%u00ebvizshme dhe konflikti k%u00ebtu p%u00ebrfundoi me t%u00ebrheqjen e parakohshme t%u00eb Rusis%u00eb, pas Revolucionit Bolshevik n%u00eb n%u00ebntor 1917.Fronti Ballkanik shtrihej nga gryk%u00ebderdhja e Vjos%u00ebs n%u00eb Shqip%u00ebri deri n%u00eb af%u00ebrsi t%u00eb Selanikut. Aty u p%u00ebrplas%u00ebn forcat austro-hungareze, bullgare dhe turke nga nj%u00ebra an%u00eb me forcat italiane, franceze, britanike, greke dhe rumune nga ana tjet%u00ebr, duke prekur edhe popullsit%u00eb vendase me l%u00ebvizje trupash, mungesa dhe pasiguri. Fronte t%u00eb tjera m%u00eb t%u00eb vogla ishin Fronti Italian, i shtrir%u00eb n%u00eb kufirin mes Italis%u00eb dhe Perandoris%u00eb Habsburge, Fronti i Palestin%u00ebs, ku u p%u00ebrlesh%u00ebn forcat osmane me forcat angleze, Fronti i Kaukazit dhe Fronti i Lindjes s%u00eb Larg%u00ebt, ku u p%u00ebrplas%u00ebn forcat gjermane me forcat japoneze. Betejat kryesore t%u00eb luft%u00ebs jan%u00eb beteja e Marn%u00ebs, beteja e Verdunit, beteja e Som%u00ebs, beteja e Galipolit. Luft%u00eb e ashp%u00ebr u zhvillua edhe n%u00eb det. Fjalorabdikim - akti i heqjes dor%u00eb nga froni.123